السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
336
تفسير الميزان ( فارسي )
طلب فعل ( جواب ) است نه براى طلب افعال ( اجابت ) . سوم اينكه سياق آيه با اين توجيه سازگار نيست ، زيرا اگر معنى گفتار حواريين كه گفتند : * ( « هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ أَنْ يُنَزِّلَ عَلَيْنا مائِدَةً مِنَ السَّماءِ » ) * اين باشد كه آيا خدايت راضى مىشود كه ما از او درخواست كنيم ، يا تو براى ما از او تقاضا كنى كه مائده اى از آسمان بر ما نازل كند ، و غرضشان اين باشد كه بخواهند با كسب اجازه براى سؤال يا با ديدن نزول مائده ايمانشان قوى شود ، ديگر چه جا داشت كه عيسى ايشان را توبيخ نموده و بفرمايد : * ( « اتَّقُوا اللَّه إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ » ) * ؟ ! و وجه اينكه خداوند در جوابشان كفار را وعده عذابى دهد كه احدى از عالميان را به آن عذاب دچار نكرده باشد چيست ؟ ! ! بنا بر اين توجيه و تقرير حواريين كه جز حرف حسابى چيزى نگفتند و جز حاجتى مشروع چيزى نخواستند ، پروردگار خودش فرموده : « وَسْئَلُوا اللَّه مِنْ فَضْلِه » « 1 » . * ( « قالَ اتَّقُوا اللَّه إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ » ) * توبيخى است كه عيسى ( ع ) از آنان نموده براى اينكه كلامشان مشتمل بود بر پرسش از قدرت پروردگار وى بر فرستادن مائده ، و اين كلام به هر صورت شبهه آور است . و اين توبيخ بنا بر وجهى كه ما اختيار كرديم جهتش واضح است ، زيرا گفتيم اصل اين مؤاخذه و بازخواست كه متعقب است به آن وعيد شديد ، مربوط به معجزه خواستن بى جا و بدون حاجت است كه در حقيقت بازى كردن با آيات خدا است و مربوط به تعبير ركيكشان است كه از ظاهر آن استفاده مىشود كه ايمان قلبى به قدرت ربوبى ندارند . * ( « قالُوا نُرِيدُ أَنْ نَأْكُلَ مِنْها وَتَطْمَئِنَّ قُلُوبُنا وَنَعْلَمَ أَنْ قَدْ صَدَقْتَنا وَنَكُونَ عَلَيْها مِنَ الشَّاهِدِينَ » ) * . سياق اين آيه ظاهر در اين است كه حواريين با اين گفتار خود خواستهاند اعتذار جسته و خود را از توبيخ عيسى ( ع ) رها سازند . و اين اعتذارشان به درخواست نابجاىشان بهتر مىچسبد تا به سؤال ركيكشان از قدرت خداوند . و همين ظهور نيز يكى از شواهدى است كه دلالت مىكند بر اين كه ملاك مؤاخذه تنها مساله ركاكت تعبير نيست بلكه ملاك معجزه خواستن بى جا و بدون حاجت آنان است ، و اما اينكه گفتند : مىخواهيم از آن بخوريم . . . ، در اين كلام براى بيان غرض خود از درخواست معجزه چهار چيز را شمردهاند . اول : خوردن ، و گويا مرادشان از ذكر اين جهت اين است كه بگويند غرض ما از اين
--> ( 1 ) از فضل خداوند طلب كنيد . سوره نساء آيه 32 .